Stanisław Niger Chrościejewski
Biografia
Stanisław Niger Chrościejewski urodził się w Ciechanowie i pochodził z drobnej szlachty herbu Łabędź. W młodości wspierał go w karierze kanonik gnieźnieński i płocki Stanisław Kilowski; prawdopodobnie uczył się w kolegium Lubrańskiego. Studiował filozofię na Uniwersytecie Lipskim (odnotowano go w 1534), a jego studia trwały z przerwami do połowy 1538. Podobno studiował także w Wittenberdze. W połowie 1536 roku wraz z przyjacielem Klensem Janickim otrzymali naganę za pisanie i rozpowszechnianie pamfletów przeciwko kanonikom poznańskim; był wówczas pisarzem konsystorza poznańskiego i plebanem w Koszutach. Wiadomo, że do Poznania powrócił w końcu 1538 roku.
Jeszcze w tym samym roku został oskarżony przed konsystorzem o sprzyjanie reformacji. Dyplom Zygmunta Augusta z 1566 roku podaje, że do 1541 roku nauczał on w Poznaniu młodych członków najprzedniejszych rodzin wielkopolskich. Po zebraniu środków zimą 1541/42 rozpoczął studia na Uniwersytecie w Padwie, które ukończył w 1544 roku uzyskując stopień doktora filozofii i medycyny. Jeszcze w 1542 roku zrzekł się beneficjum w Koszutach. Po studiach zamieszkał w Poznaniu i rozpoczął praktykę lekarską; był także lekarzem rodziny Górków. Cieszył się wielkim uznaniem jako lekarz; jednym z jego pacjentów był sam Zygmunt August, który nadał mu w 1549 roku przywilej wyłączenia spod jurysdykcji miejskiej i zwolnienia z podatków (potwierdzony w 1578 roku przez Stefana Batorego).
Chrościejewski cieszył się przyjaźnią patrycjatu miejskiego i szlachty wielkopolskiej. W latach 1557 i 1577 był wybierany na rajcę miejskiego, a dwukrotnie pełnił urząd burmistrza Poznania: w 1558 samodzielnie oraz w 1567 wspólnie z Józefem Strusiem. Był właścicielem dwóch kamienic przy ul. Wronieckiej, dworku na Rybakach oraz znacznych zasobów w postaci klejnotów, łańcuchów i naczyń; prowadził także interesy z duchowieństwem i szlachtą.
Był ewangelikiem oraz, razem z doktorem K. Lindnerem, podporą gminy wyznaniowej. Po ślubie z Ewą z Lutosławskich h. Jelita mieli córki Teodozję, Zofię i Łucję oraz synów Łukasza i Jana. Szlachectwo Chrościejewskiego, jego żony i dzieci potwierdził Zygmunt August dyplomem z 10 sierpnia 1566. Stanisław Chrościejewski zmarł po 1583 roku.
Jego twórczość obejmuje wiersze łacińskie oraz traktaty lekarskie. W 1538 roku jako student w Lipsku zaprezentował publicznie poemat na cześć poetów i mowę przeciwko zawiści; wydano również łacińskie epitafium biskupa poznańskiego Jana Lubrańskiego. Z jego dzieł zachowały się „Elegia elegans laudem thermarum Carolinarum...” i traktaty Libellus de humoribus (1570) oraz Libellus de usu ligni Guaiaci (1576). Inne prace to Libellus de odore (traktat lekarski zaginiony) i liczne listy i materiały.