Róża Robota
Biografia
Urodziła się w rodzinie zasymilowanych Żydów i działała w Ha-Szomer Ha-Cairi. Po wybuchu II wojny światowej zaangażowała się w działalność konspiracyjną.
Aresztowana w 1942 roku, znalazła się w transporcie Żydów skierowanych do obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau. Podczas selekcji skierowano ją do sortowni odzieży po zamordowanych więźniach w krematorium III, tam została odnaleziona przez więźniów z jej rodzinnego miasta, działających w ruchu oporu.
Po przeniesieniu do pracy w fabryce amunicji Union w Monowicach zaangażowała się w przemycanie prochu potrzebnego do wysadzenia krematorium przez Sonderkommando, co miało być częścią zorganizowanego buntu. Więźniarki wynosiły proch w małych woreczkach, które znajdowały się po wewnętrznej stronie sukienki, w węzach chustek noszonych na głowie, ukryty pod paznokciami i na dłoniach.
Do grupy zaangażowanej w wynoszenie prochu należały również Ala Gertner, Regina Safirsztajn, Róża Grunapfel Meth, Hadassa Złotnicka, Marta Bindiger, Genia Fischer, Inge Frank, Chana Wajcblum, Estera (Estusia) Wajcblum i inne więźniarki. Bunt w Sonderkommando w Krematorium IV rozpoczął się wysadzeniem 7 października 1944 roku budynku krematorium, który został częściowo zniszczony. Akcja nie powiodła się, zginęli niektórzy esesmani, a w wyniku pościgu więźniowie, którzy próbowali uciec.
Grupa planująca bunt została zadenuncjowana, wśród zdradzonych znalazły się Róża Robota, Ala Gertner, Regina Safirsztajn i Estusia Wajcblum. Zamknięto je w bunkrze karnym w centralnej części obozu i przez miesiąc torturowano, ale nikogo nie wydały. 6 stycznia 1945 roku zostały publicznie powieszone, była to ostatnia egzekucja publiczna na terenie obozu.
Różę upamiętnia Rosa Robota Gate przy Montefiore Randwick w Sydney, Australia; nazwę tę nadano z inicjatywy Sama Pitzera, którego siostra poznała ją podczas uwięzienia w Auschwitz.